O GOZ

GOZ to skrót od gospodarki obiegu zamkniętego, inaczej zwanej gospodarką cyrkularną (Circular Economy). To model gospodarczy przyszłości, w którym zasoby krążą w zamkniętym obiegu. Model biznesowy, który minimalizuje zużycie surowców oraz powstawanie odpadów. Celem gospodarki obiegu zamkniętego jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i poziomu wykorzystania energii. Tworzy ona zamknięte pętle procesów, w których powstające odpady traktowane są jako surowce w kolejnych fazach produkcji.

Celem GOZ jest odejście od gospodarki linearnej, w której po wydobyciu i użyciu surowców wyrzuca się powstałe z nich odpady. Hasłem przewodnim gospodarki linearnej jest stwierdzenie “weź – wyprodukuj – zużyj – wyrzuć”.

Takie działanie pomaga tworzyć zrównoważoną, niskoemisyjną i konkurencyjną gospodarkę wdrażającą idee eko – projektowania oraz koncepcji 6R opartej na zasadach:

1. Refuse – odmawiaj, czyli nie kupuj tego, co przyczynia się do zwiększania ilości odpadów w twoim otoczeniu, np. warzyw czy owoców pakowanych w plastik czy też tanich t-shirtów. W ten sposób jako konsumenci dajemy sygnał producentom, na czym naprawdę nam zależy.
2. Reduce – ogranicz, czyli nie kupuj tego, co tak naprawdę nie jest Ci potrzebne.
3. Reuse – używaj ponownie, wymieniaj się i przekazuj niepotrzebne rzeczy komuś, kto może ich potrzebować, zastanów się, czy nie mogą pełnić innej funkcji. Szukając czegoś nowego zastanów się, czy nie lepiej zdecydować się na rzecz z drugiej ręki.
4. Repair – naprawiaj, nie wyrzucaj od razu lekko uszkodzonej rzeczy, być może uda się ją naprawić i posłuży ci przez kolejne lata.
5. Recycle – oddaj do recyklingu, segreguj odpady i przyczyniaj się do przetwarzania surowców wtórnych np. szklanych butelek.
6. Rethink – zastanów się co możesz zrobić lepiej.

Wprowadzenie zmian w zakresie GOZ, nie tylko służy środowisku naturalnemu, ale przede wszystkim wyróżnia firmę na rynku, zmniejsza koszty prowadzenia działalności oraz wpływa na jakość świadczonych usług. Warto również pamiętać, że produkty uboczne z jednego zakładu produkcyjnego mogą być cennym surowcem dla kogoś innego – powinniśmy szukać takich synergii.

Wady i zalety GOZ należy postrzegać przez zestawienie ich z obecnym, linearnym modelem funkcjonowania gospodarki. Innymi słowy, GOZ nie jest remedium na wszystkie problemy gospodarki, a raczej jest najlepszym możliwym wariantem z katalogu dostępnych rozwiązań.

Powyższe zagadnienie można przedstawić w formie tabeli

Zagadnienie	Linearny model gospodarki	Zaleta GOZ	Wada GOZ
Gospodarka wymaga pozyskiwania surowców, np. metali	Metale trzeba wydobywać z ich złóż, które się kończą, co powoduje zanieczyszczenie środowiska	Jeżeli metale będą odzyskiwanie z gospodarki, np. w formie recyklingu zużytego sprzętu elektronicznego, to nie ma potrzeby wydobywania ich ze złóż	Przyjazny środowisku recykling często wymaga poniesienia znacznych nakładów finansowych, a sprawne funkcjonowanie całego systemu jest skomplikowane
Surowce często położone są daleko od zakładów, które ich potrzebują	Surowce transportowane są ze złóż do zakładów produkcyjnych, co powoduje koszty, zanieczyszcza środowisko i czasami może zagrażać prawom człowieka, np. w przypadku wydobywania ich poza Unią Europejską	Lokalne odzyskiwanie surowców sprawia, że nie trzeba ich transportować na dalekie odległości oraz pozwala na skuteczniejsze egzekwowanie przepisów	Przyjazny środowisku recykling często wymaga poniesienia znacznych nakładów finansowych, a sprawne funkcjonowanie całego systemu jest skomplikowane
Odpady po ich wytworzeniu muszą zostać zagospodarowane	Odpady unieszkodliwiane są w tani, ale szkodliwy dla środowiska sposób, np. składowane na tzw. wysypiskach śmieci	Odzysk odpadów sprawia, że stają się one pełnowartościowymi przedmiotami, a przez to nie ma potrzeby ich unieszkodliwiania	Przyjazny środowisku odzysk odpadów często jest droższy niż ich składowanie na tzw. wysypiskach śmieci
Są przedmioty, których wytworzenie jest tanie dla producenta, np. plastikowe opakowania, ale zagospodarowanie powstających z nich odpadów jest uciążliwe	Koszty zagospodarowania odpadów ponosi ich ostatni posiadacz, np. gospodarstwo domowe	Poprzez system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) wprowadzający produkty na rynek w pośredni sposób płaci za zagospodarowanie powstających z nich odpadów	Sprawne funkcjonowanie całego systemu jest skomplikowane i wymaga nałożenia dodatkowych obowiązków na przedsiębiorców